(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
9.37. అధ్యాయః 037
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Topics
ఏకతద్వితత్రితనామకానాం విప్రాణాం కథా॥ 1 ॥
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 9-37-0x(5169)(62291)
తస్మాన్నదీగతం చాపి హ్యుదపానం యశస్వినః।
త్రితస్య చ మహారాజ జగామాథ హలాయుధః॥ 9-37-1(62292)
తత్ర దత్త్వా బహుద్రవ్యం పూజయిత్వా తథా ద్విజాన్।
ఉపస్పృశ్య చ తత్రైవ ప్రహృష్టో ముసలాయుధః॥ 9-37-2(62293)
తత్ర ధర్మపరో హ్యాసీత్త్రితః స సుమహాతపాః।
కూపే చ వసతా తేన సోమః పీతో మహాత్మనా॥ 9-37-3(62294)
తత్ర చైనం సముత్సృజ్య భ్రాతరౌ జగ్మతుర్గృహాన్।
తతస్తౌ వై శశాపాథ త్రితో బ్రాహ్మణసత్తమః॥ 9-37-4(62295)
జనమేజయ ఉవాచ। 9-37-5x(5170)
ఉదపానం కథం బ్రహ్మన్కథం చ సుమహాతపాః।
పతితః కిం చ సంత్యక్తో భ్రాతృభ్యాం ద్విజసత్తమ॥ 9-37-5(62296)
కూపే కథం చ హిత్వైనం భ్రాతరౌ జగ్మతుర్గృహాన్।
కథం చ యాజయామాస పపౌ సోమం చ వై కథం।
ఏతదాచక్ష్వ మే బ్రహ్మన్శ్రోతవ్యం యది మన్యసే॥ 9-37-6(62297)
వైశంపాయన ఉవాచ। 9-37-7x(5171)
ఆసన్పూర్వయుగే రాజన్మునయో భ్రాతరస్త్రయః।
ఏకతశ్చ ద్వితశ్చైవ త్రితశ్చాదిత్యసన్నిభాః॥ 9-37-7(62298)
సర్వే ప్రజాపతిసమాః ప్రజావంతస్తథైవ చ।
బ్రహ్మలోకజితాః సర్వే తపసా బ్రహ్మవాదినః॥ 9-37-8(62299)
తేషాం తు తపసా ప్రీతో నియమేన దమేన చ।
అభవద్గౌతమో నిత్యం పితా ధర్మరతః సదా॥ 9-37-9(62300)
స తు దీర్ఘేణ కాలేన తేషాం ప్రీతిమవాప్య చ।
జగామ భగవాన్స్థానమనురూపమివాత్మనః॥ 9-37-10(62301)
రాజానస్తస్య యే హ్యాసన్యాజ్యా రాజన్మహాత్మనః।
తే సర్వే స్వర్గతే తస్మింస్తస్య పుత్రానపూజయన్॥ 9-37-11(62302)
తేషాం తు కర్మణా రాజంస్తథా చాధ్యయనేన చ।
త్రితః స శ్రేష్ఠతాం ప్రాప యథైవాస్య పితా తథా॥ 9-37-12(62303)
తథా సర్వే మహాభాగా మునయః పుణ్యలక్షణాః।
అపూజయన్మహాభాగం యథాస్య పితరం తథా॥ 9-37-13(62304)
కదాచిద్వి తతో రాజన్భ్రాతరావేకతద్వితౌ।
యజ్ఞార్థం చక్రతుశ్చింతాం తథా విత్తార్థమేవ చ॥ 9-37-14(62305)
తయోర్బుద్ధిః సమభవత్త్రితం గృహ్య పరంతప।
యాజ్యాన్సర్వానుపాదాయ ప్రతిగృహ్య పశూంస్తతః।
సోమం పాస్యామహే హృష్టాః ప్రాప్య యజ్ఞం మహాఫలం॥ 9-37-15(62306)
చక్రుశ్చైవం తథా రాజన్భ్రాతరస్త్రయ ఏవ చ।
యథా తే తు పరిక్రంయ యాజ్యాన్సర్వాన్పశూన్ప్రతి।
యాజయిత్వా తతో యాజ్యాఁల్లబ్ధ్వా తు సుబహూన్పశూన్॥ 9-37-16(62307)
యాజ్యేన కర్మణా తేన ప్రతిగృహ్య విధానతః।
ప్రాచీం దిశం మహాత్మాన ఆజగ్ముస్తే మహర్షయః॥ 9-37-17(62308)
త్రితస్తేషాం మహారాజ పురస్తాద్యాతి హృష్టవత్।
ఏకతశ్చ ద్వితశ్చైవ పృష్ఠతః కాలయన్పశూన్॥ 9-37-18(62309)
తయోశ్చింతా సమభవదేకతస్య ద్వితస్య చ।
కథం చ స్యురిమా గావ ఆవాభ్యాం హి వినా త్రితం॥ 9-37-19(62310)
తావన్యోన్యం సమాభాష్య ఏకతశ్చ ద్వితశ్చ హ।
యదూచతుర్మిథః పాపౌ తన్నిబోధ జనేశ్వర॥ 9-37-20(62311)
త్రితో యజ్ఞేషు కుశలస్తథా వేదేషు నిష్ఠితః।
తతస్త్రితో బహుతరం గావః సముపలప్స్యతే॥ 9-37-21(62312)
తదావాం సహితౌ భూత్వా గాః ప్రకాల్య వ్రజావహే।
త్రితోఽపి గచ్ఛతాం కామమావాభ్యాం వై వినాకృతాః॥ 9-37-22(62313)
వైశంపాయన ఉవాచ। 9-37-23x(5172)
తేషామాగచ్ఛతాం రాత్రౌ పథిస్థానాం వృకోఽభవత్।
తత్ర కూపో విదూరేఽభూత్సరస్వత్యాస్తటే మహాన్॥ 9-37-23(62314)
అథం త్రితో వృకం దృష్ట్వా పథి తిష్ఠంతమగ్రతః।
తద్భ్యాదపసర్పన్వై తస్మిన్కూపే పపాత హ।
అగాధే సుమహాఘోరే సర్వభూతభయంకరే॥ 9-37-24(62315)
త్రితస్తతో మహారాజ కూపస్థో మునిసత్తమః।
ఆర్తనాదం తతశ్చక్రే తౌ తు శుశ్రువతుర్మునీ॥ 9-37-25(62316)
త జ్ఞాత్వా పతితం కూపే భ్రాతరావేకతద్వితౌ।
వృకత్రాసాచ్చ లోభాచ్చ సముత్సృజ్య ప్రజగ్మతుః॥ 9-37-26(62317)
భ్రాతృభ్యాం పశులుబ్ధాభ్యాముత్సృష్టః స మహాతపాః।
ఉదపానే తదా రాజన్నిర్జలే పాంసుపంవృతే॥ 9-37-27(62318)
త్రిత ఆత్మానమాలక్ష్య కూపే వీరుత్తృణావృతే।
నిమగ్నం భరతశ్రేష్ఠ నరకే దుష్కృతీ యథా॥ 9-37-28(62319)
తతో హ్యచింతయత్ప్రాజ్ఞో మృతభూతో హ్యసోమపః।
సోమః కథం తు పాతవ్య ఇహస్థేన మయా భవేత్॥ 9-37-29(62320)
స ఏవమభిసంచింత్య తస్మిన్కూపే మహాతపాః।
దదర్శ వీరుధం తత్ర లంబమానాం యదృచ్ఛయా॥ 9-37-30(62321)
పాంసుగ్రస్తే తతః కూపే న్యఖనత్సలిలం మునిః।
అగ్నీన్సంకల్పయామాస హోతౄనాత్మానమేవ చ॥ 9-37-31(62322)
తతస్తాం వీరుధం సోమం సంకల్ప సుమహాతపాః।
ఋచో జయూంషి సామాని మనసా చింతయన్మునిః॥ 9-37-32(62323)
గ్రావాణః శర్కరాః కృత్వా ప్రచక్రేఽభిషవం నృప।
ఆజ్యం చ సలిలం చక్రే భాగాంశ్చ త్రిదివౌకసాం॥ 9-37-33(62324)
సోమస్యాభిషవస్యాగ్రే ప్రవృత్తస్తుములో ధ్వనిః।
స చావిశద్దివం రాజన్స్వరశ్చైవ త్రితస్త వై॥ 9-37-34(62325)
సమవాప చ తం యజ్ఞాం యథోక్తం బ్రహ్మవాదిభిః॥ 9-37-35(62326)
వర్తమానే మహాయజ్ఞే త్రితస్య సుమహాత్మనః।
ఆవిగ్నం త్రిదివం సర్వం కారమం చ న బుధ్యతే॥ 9-37-36(62327)
తతః సుతుములం శబ్దం శుశ్రావాథ బృహస్పతిః।
శ్రుత్వా చైవాబ్రవీత్సర్వాందేవాందేవపురోహితః॥ 9-37-37(62328)
త్రితస్య వర్తతే యజ్ఞస్తత్ర గచ్ఛామహే సురాః।
స హి క్రుద్ధః సృజేదన్యాందేవానపి మహాతపాః॥ 9-37-38(62329)
తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తస్య సహితాః సర్వదేవతాః।
ప్రయయుస్తత్ర యత్రాస్తే త్రితయజ్ఞశ్చ వర్తతే॥ 9-37-39(62330)
తే తత్ర గత్వా విబుధాస్తం కూపం యత్ర స త్రితః।
దదృశుస్తం మహాత్మానం దీక్షితం యజ్ఞకర్మసు॥ 9-37-40(62331)
దృష్ట్వా చైనం మహాత్మానం శ్రియా పరమయా యుతం।
ఊచుశ్చైనం మహాభాగం ప్రాప్తా భాగార్థినో వయం॥ 9-37-41(62332)
అథాబ్రవీదృషిర్దేవాన్పశ్యధ్వం మాం దివౌకసః।
అస్మిన్ప్రతిభయే కూపే నిమగ్నం నష్టచేతసం॥ 9-37-42(62333)
తతస్త్రితో మహారాజ భాగాంస్తేషాం యథావిధి।
మంత్రయుక్తాన్సమదదాత్తేన ప్రీతాస్తదాఽభవన్॥ 9-37-43(62334)
తతో యథావిధి ప్రాప్తాన్భాగాన్ప్రాప్య దివౌకసః।
ప్రీతాత్మానో దదుస్తస్మై వరాన్యాన్మనసేచ్ఛతి॥ 9-37-44(62335)
స తు వవ్రే లవరం దేవాంస్త్రాతుమర్హథ మామితః।
యశ్చాంభోపస్పృశేత్కూపే స సోమపగతిం లభేత్॥ 9-37-45(62336)
తత్ర చోర్మిమతీ రాజన్నుత్పపాత సరస్వతీ।
తయోత్క్షిప్తస్త్రితస్తస్థౌ పూజయంస్త్రిదివౌకసః॥ 9-37-46(62337)
తథేతి చోక్త్వా విబుధా జగ్మూ రాజన్యథాఽఽగతాః।
త్రితశ్చాభ్యాగమత్ప్రీతః స్వమేవ నిలయం తదా॥ 9-37-47(62338)
క్రుద్ధస్తు స సమాసాద్య తావృషీ భ్రాతరౌ తదా।
ఉవాచ పరుషం వాక్యం శశాప చ మహాతపాః॥ 9-37-48(62339)
పశులుబ్ధౌ యువాం యస్మాన్మాముత్సృజ్య ప్రధావితౌ।
తస్మాద్వృకాకృతీ రౌద్రౌ దంష్ట్రిణావభితశ్చరౌ॥ 9-37-49(62340)
భవితారౌ మయా శప్తౌ పాపేనానేన కర్మణా।
ప్రసవశ్చైవ యువయోర్గోలాంగూలర్క్షవానరాః॥ 9-37-50(62341)
ఇత్యుక్తేన తదా తేన క్షణాదేవ విశాంపతే।
తథాభూతావదృశ్యేతాం వచనాత్సత్యవాదినః॥ 9-37-51(62342)
తత్రాప్యమితవిక్రాంతః స్పృష్ట్వా తోయం హలాయుధః।
దత్త్వాచ వివిధాందేయాన్పూజయిత్వా చ వై ద్విజాన్॥ 9-37-52(62343)
ఉదపానం చ తం వీక్ష్య ప్రశస్య చ పునఃపునః।
నదీగతమదీనాత్మా ప్రాప్తో వినశనం తదా॥ ॥ 9-37-53(62344)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శల్యపర్వణి హ్రదప్రవేశపర్వణి సప్తత్రింశోఽధ్యాయః॥ 37 ॥

Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Footnotes
9-37-6 యాజయామాస స్వార్థే ణిచ్ యాగం కృతవాన్॥
9-37-8 సర్వే ప్రజాపతిసుతాః ప్రజాపతయ ఏవ చ ఇతి క.పాఠః॥
9-37-16 పశూన్ప్రతిపశ్వర్థం। దక్షిణార్థా గాః ప్రాప్తుమిత్యర్థః॥
9-37-18 త్రితశ్చాకాలయన్పశూన్ ఇతి క.పాఠః॥
9-37-23 పథిస్థానే వృకోఽభవదితి క.ఙ.పాఠః॥
9-37-45 యశ్చేహోపస్పృశేదితి ఝ.పాఠః॥
9-37-37 సప్తత్రింశోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.